Διακρίβωση εξοπλισμού:Απαίτηση των προτύπων για την ποιότητα.

Στα πλαίσια της ανάγκης για πιστοποίηση κατά ΕΛΟΤ EN ISO 9000, θα  πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα η διαδικασία της διακρίβωσης εξοπλισμού που χρησιμοποιείται για μετρήσεις και ελέγχους, καθώς και η μεγάλη της σημασία ως διαδικασία ποιότητας. Αλληλένδετες έννοιες με αυτήν της διακρίβωσης είναι η επαλήθευση, η ιχνηλασιμότητα και η αβεβαιότητα μέτρησης. Η κατανόηση αυτών των εννοιών βοηθάει πολύ την κατανόηση της έννοιας Ποιότητα.

Η συμμόρφωση του προϊόντος ενός προμηθευτή με κάποιες προδιαγεγραμμένες απαιτήσεις αποδεικνύεται μέσω τεκμηριωμένων διαδικασιών ελέγχου, συντήρησης και  διακρίβωσης του εξοπλισμού ελέγχων, μετρήσεων και δοκιμών που χρησιμοποιείται. Αυτό αποτελεί και απαίτηση των προτύπων της σειράς  ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 9000.

Οι λόγοι, οι οποίοι καθιστούν τη διακρίβωση εξοπλισμού ελέγχων και δοκιμών αναγκαία, προκύπτουν κυρίως από την ανάγκη παροχής απόδειξης αποδεκτής μέτρησης από ένα συγκεκριμένο όργανο μέτρησης και την ανάγκη αναγνώρισης της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων μιας μέτρησης.

Διακρίβωση οργάνου

Ως διακρίβωση ενός οργάνου μέτρησης, θεωρείται το σύνολο των δραστηριοτήτων, οι οποίες προσδιορίζουν τις τιμές σφάλματός του.

Επαλήθευση οργάνου

Η επαλήθευση ενός οργάνου είναι η επιβεβαίωση μετά από εξέταση και η απόδειξη ότι υπάρχει συμμόρφωση του οργάνου με συγκεκριμένες απαιτήσεις.

Ιχνηλασιμότητα

Ιχνηλασιμότητα  (traceability) είναι ο συσχετισμός των αποτελεσμάτων μετρήσεων με Εθνικά ή Διεθνή πρότυπα, μέσω μιας αδιάσπαστης αλυσίδας συσχέτισης, δηλαδή συγκρίσεων, επομένως διακριβώσεων. Έτσι, δημιουργείται μια πυραμίδα ιχνηλασιμότητας η οποία περιλαμβάνει ιεραρχικά: τα Διεθνή πρότυπα, τα Εθνικά πρότυπα, τα πρότυπα του εργαστηρίου διακρίβωσης  και τα όργανα εργασίας της βιομηχανίας, όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα :

Αυτή η πυραμίδα δείχνει  τη μεταφορά ακρίβειας, μέσω της γνωστής αβεβαιότητας μέτρησης για κάθε στάδιο. Η ιχνηλασιμότητα, εκφρασμένη σαν ιεραρχία διακρίβωσης, σημαίνει, πως η ένδειξη τελικά ενός οργάνου μέτρησης μπορεί να συσχετιστεί με το εθνικό πρότυπο του μετρούμενου μεγέθους, σε ένα ή περισσότερα στάδια. Η ιχνηλασιμότητα συμπεριλαμβάνει και τον υπολογισμό αβεβαιότητας μέτρησης για κάθε στάδιο, έτσι, ώστε να μπορεί να υπολογιστεί η συνολική αβεβαιότητα για όλη την αλυσίδα. Η διεξαγωγή των διακριβώσεων σε κάθε στάδιο – κρίκο της αλυσίδας – γίνεται με βάση αποδεκτές, τυποποιημένες  διαδικασίες, από τεχνικά ικανό (π.χ. διαπιστευμένο) εργαστήριο, σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Πιστοποιητικό διακρίβωσης

Η εκτέλεση μιας διακρίβωσης και η ιχνηλασιμότητα αποδεικνύεται με το πιστοποιητικό διακρίβωσης, το οποίο παρέχεται από το εργαστήριο διακρίβωσης.

Εσωτερική  διακρίβωση

Η διακρίβωση μπορεί να εκτελείται εσωτερικά στην επιχείρηση (factory calibration) ή εξ ολοκλήρου από εξωτερικό διαπιστευμένο κατά ΕΝ 45001 εργαστήριο, το οποίο θα υπαχθεί στο σύστημα ποιότητας της επιχείρησης.

Η εσωτερική διακρίβωση απαιτεί κυρίως:

Την ύπαρξη προτύπων οργάνων αναφοράς (διακριβωτές), τα οποία θα πρέπει με τη σειρά τους να διακριβώνονται σε εργαστήριο διακρίβωσης, σε συγκεκριμένα διαστήματα, για την εξασφάλιση της ιχνηλασιμότητας.

Τον έλεγχο, ρύθμιση και καταγραφή των περιβαλλοντικών συνθηκών της διακρίβωσης, αναλόγως με τις απαιτήσεις της κάθε περίπτωσης.

Ειδικευμένο και εκπαιδευμένο προσωπικό .

Εκπόνηση, τεκμηρίωση και εφαρμογή διαδικασιών εσωτερικής διακρίβωσης.

Υπολογισμό της αβεβαιότητας μέτρησης, με επιστημονικές μεθόδους.

Αβεβαιότητα μέτρησης

Η αβεβαιότητα μέτρησης είναι μια παράμετρος του αποτελέσματος μέτρησης, που χαρακτηρίζει το διάστημα τιμών, μέσα στο οποίο, εκτιμάται ότι βρίσκεται το μετρούμενο μέγεθος. Πρόκειται για μια ποσοτική μέτρηση της ισχύος της αλυσίδας της ιχνηλασιμότητας που αναφέρθηκε πιο πάνω. Ο υπολογισμός της γίνεται με επιστημονικές μεθόδους.

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Αντώνιος Λουλούδης.

Eιδικότητα:

Διπλ. Μηχανολόγος  Μηχανικός Α.Π.Θ.

Msc  Industrial Measurement Systems

(Quality control – Metrology).

Εργασία:

Συνεργάτης του ΕΛΟΤ, Τεχνικός εμπειρογνώμονας επιθεωρήσεων Συστημάτων Διασφάλισης Ποιότητας.